Wypowiedzenie zmieniające - Dialog 2005

Przejdź do treści
Wypowiedzenie zmieniające
PRAKTYCZNE WYJAŚNIENIA
W trakcie trwania stosunku pracy może zaistnieć konieczność zmiany wynikających z umowy o pracę warunków pracy i płacy. Zmiany te mogą nieść za sobą polepszenie lub pogorszenie sytuacji pracownika i mogą być dokonywane w drodze:
  • porozumienia zmieniającego,
  • wypowiedzenia zmieniającego.
Na czym polega wypowiedzenie zmieniające?
Wypowiedzenie zmieniające to jednostronna, dokonywana z inicjatywy pracodawcy, zmiana treści umowy o pracę, dotycząca najczęściej wysokości wynagrodzenia lub warunków pracy, która zaczyna obowiązywać po okresie wypowiedzenia starej umowy. Wypowiedzenie zmieniające powinno zawierać w swojej treści informację dla pracownika, o jego prawie do odwołania się do sądu pracy od tej decyzji. Co do zasady wypowiedzenie zmieniające musi być wręczone na piśmie.
Uregulowania prawne
Wypowiedzenie warunków pracy i płacy, inaczej zwane wypowiedzeniem zmieniającym, zostało uregulowane w art. 42 §1–3 Kodeksu pracy, zgodnie z którym przepisy o wypowiedzeniu umowy o pracę (wypowiedzenie definitywne) stosuje się odpowiednio do wypowiedzenia wynikających z umowy warunków pracy i płacy. Przepisy dotyczące wypowiedzenia umowy o pracę z pewnymi modyfikacjami uwzględniającymi różnice w samej istocie obu tych instytucji, np. odmienny cel - wypowiedzenie zmieniające generalnie zmierza jedynie do modyfikacji treści umowy o pracę z upływem okresu wypowiedzenia, a wypowiedzenie definitywne prowadzi do rozwiązania łączącego strony stosunku prawnego.
Istotne natomiast jest to, że inaczej niż przy wypowiedzeniu definitywnym, wypowiedzieć warunki pracy i płacy może wyłącznie pracodawca.
Kiedy można stosować wypowiedzenie zmieniające?
Wypowiedzenie zmieniające pracodawca może stosować w przypadku pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę:
  • na czas nieokreślony,
  • na okres próbny,
  • na czas określony, gdy umowa została zawarta na okres dłuższy niż 6 miesięcy i strony dopuściły możliwość jej rozwiązania za dwutygodniowym wypowiedzeniem.
Pracodawca nie może zastosować wypowiedzenia zmieniającego w stosunku do pracownika zatrudnionego na podstawie umowy na czas wykonania określonej pracy oraz umowy na czas określony krótszy niż 6 miesięcy, a także przewidujące sześciomiesięczny lub dłuższy okres ich trwania ale nie zawierające klauzuli dopuszczającej ich wcześniejsze rozwiązanie za wypowiedzeniem.
Które warunki umowy o pracę mogą zostać zmienione?
Wypowiedzenie zmieniające może dotyczyć w zasadzie wszystkich warunków umowy o pracę, za wyjątkiem zmiany rodzaju umowy o pracę.
Wypowiedzenie zmieniające jest konieczne w przypadku zmiany istotnych warunków umowy o pracę, które określa art. 29 Kodeksu pracy:
  • zmiana rodzaju pracy;
  • zmiana miejsca wykonywania pracy;
  • zmiana wymiaru czasu pracy;
  • zmiana wynagrodzenia na niekorzyść pracownika
Wypowiedzenie warunków pracy lub płacy uważa się za dokonanie, gdy pracownikowi zaproponowano na piśmie nowe warunki (art. 42 §2 Kodeksu pracy).
Sposób dokonania porozumienia zmieniającego
Wypowiedzenia zmieniającego dokonuje pracodawca składając jednostronne oświadczenie woli o wypowiedzeniu dotychczasowych warunków i przedstawieniu propozycji nowych. Oświadczenie to powinno mieć formę pisemną. Brak formy pisemnej skutkuje nieważnością wypowiedzenia.
Jakie elementy powinno zawierać porozumienie zmieniające?
Oświadczenie woli pracodawcy (porozumienie zmieniające) powinno zawierać następujące elementy:
  • wypowiedzenie dotychczasowych warunków pracy i płacy;
  • propozycja nowych warunków pracy i płacy,
  • uzasadnienie decyzji pracodawcy (za wyjątkiem wypowiedzenia zmieniającego umowy terminowej);
  • informacja o przysługującym pracownikowi prawie, trwającym do połowy okresu wypowiedzenia, polegającym na możliwości odrzucenia zaproponowanych warunków;
  • pouczenie pracownika o możliwości i terminie wniesienia odwołania do sądu pracy.
Wady prawne wypowiedzenia zmieniającego
W przypadku braku propozycji nowych warunków pracy i płacy przyjmuje się, że wypowiedzenia zmieniającego nie dokonano, co oznacza, że pracownik świadczy pracę na dotychczasowych warunkach. Kiedy wypowiedzenie zmieniające zostało złożone na piśmie, a propozycja nowych warunków pracy lub płacy została przedstawiona pracownikowi bez zachowania tej formy (np. ustnie), wówczas wypowiedzenie nie dochodzi do skutku, a pracownik jest nadal zatrudniony na takich samych warunkach.
Jeśli w wypowiedzeniu zmieniającym nie znajdzie się informacja o możliwości odrzucenia do połowy okresu wypowiedzenia zaproponowanych warunków, okres, w czasie którego pracownik może podjąć decyzję o odrzuceniu nowych warunków, ulega przedłużeniu do końca przysługującego mu okresu wypowiedzenia (np. do końca upływu 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia).
Przyczyny uzasadniające dokonanie wypowiedzenia zmieniającego
  1. Przyczyna wypowiedzenia warunków pracy i płacy określona przez pracodawcę jako zmiany organizacyjne może uzasadniać wypowiedzenie tylko wówczas, gdy zostanie wykazany jego związek przyczynowy z przeprowadzoną reorganizacją.
  2. Długotrwała, usprawiedliwiona chorobą nieobecność pracownika w pracy z reguły uzasadnia dokonanie pracownikowi wypowiedzenia warunków pracy i płacy, zwłaszcza kiedy pełni on funkcję kierowniczą i niezbędne jest zapewnienie zastępstwa osoby nieobecnej.
  3. Nieuzasadniona ekonomicznie podwyżka płac dokonana bezpośrednio przed przejściem zakładu pracy na innego pracodawcę może uzasadniać wypowiedzenie przez niego warunków wynagrodzenia.
  4. Utrata uprawnień do wykonywania zawodu uzasadnia wypowiedzenie przez pracodawcę warunków pracy i płacy.
Co może pracownik w sytuacji otrzymania wypowiedzenia zmieniającego?
W przypadku dokonania przez pracodawcę wypowiedzenia zmieniającego pracownik może:
  • wyrazić zgodę i przyjąć nowe warunki,
  • odmówić zgody na zmianę.
Pracownik może wyrazić zgodę na zmianę dotychczasowych warunków poprzez wyraźne oświadczenie woli lub w sposób dorozumiany. Wyraźna odmowa przyjęcia przez pracownika nowych warunków prowadzi do rozwiązania stosunku pracy z upływem przysługującego okresu wypowiedzenia.
Jakie okresy wypowiedzenia?
Do wypowiedzenia zmieniającego stosuje się przepisy Kodeksu pracy dotyczące wypowiedzenia umowy o pracę.
Okresy wypowiedzenia dla umowy na czas nieokreślony:
  • 2 tygodnie - gdy pracownik był zatrudniony u tego pracodawcy krócej niż 6 miesięcy;
  • 1 miesiąc - gdy pracownik był zatrudniony u tego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy;
  • 3 miesiące - gdy pracownik był zatrudniony u tego pracodawcy co najmniej 3 lata.
Okres wypowiedzenia dla umowy na czas określony, po zmianach w 2016 r. został zrównany z okresem wypowiedzenia dla umowy na czas nieokreślony. Jednakże przepis ten obowiązuje tylko dla umów trwających w dniu 22.02.2016 r.
Okresy wypowiedzenia dla umowy na okres próbny:
  • 3 dni robocze - gdy okres próbny nie przekracza 2 tygodni;
  • 1 tydzień - gdy okres próbny jest dłuższy niż 2 tygodnie;
  • 2 tygodnie - gdy okres próbny wynosi 3 miesiące.
Odwoływać się do Sądu Pracy, czy nie?
Do odwołania się od wypowiedzenia zmieniającego nie jest potrzebna odmowa przyjęcia oferowanych przez pracodawcę nowych warunków. Co więcej, w wielu przypadkach lepiej wypowiedzenie zmieniające przyjąć i potem się od niego odwołać. Dlaczego? Bowiem wraz z nieprzyjęciem nowych warunków pracy rozpoczyna się bieg wypowiedzenia, po którego zakończeniu pracownik staje się bezrobotnym. I niewiele zmienia tu fakt, że złożono odwołanie do sądu.
W wypadku przyjęcia nowych warunków i odwołania się od nich, pracownik jest dalej zatrudniony, a bieg wypowiedzenia się nie rozpoczyna. Co więcej, nawet gdy pracownik wygra w sądzie, a wcześniej odmówił podpisania wypowiedzenia zmieniającego, nie będzie można zmusić pracodawcy do przyjęcia pracownika z powrotem. Pamiętać jednak należy, że w odwołaniu do sądu nie skarży się zaproponowanych w nowej umowie warunków, a zasadność propozycji i ewentualnie jej niezgodność z prawem.
Kobiety w ciąży a wypowiedzenie zmieniające
W firmach zatrudniających do 20 pracowników wręczenie wypowiedzenia zmieniającego kobiecie w ciąży (jak również w trakcie trwania urlopu macierzyńskiego) bez jej zgody jest niemożliwe. Jedyną dostępną formą zmiany wymiaru jej etatu jest porozumienie. W dużych firmach ciężarne również podlegają ochronie, ale pracodawca ma możliwość wręczenia wypowiedzenia zmieniającego, gdy wynika to z konieczności zmian organizacji pracy w przedsiębiorstwie.
Wypowiedzenie zmieniające dla pracownika w wieku przedemerytalnym
Pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, pracodawca może wypowiedzieć warunki pracy i płacy tylko w przypadkach:
  • wprowadzenia nowych zasad wynagradzania dotyczących ogółu pracowników zatrudnionych u danego pracodawcy, lub tej grupy, do której pracownik należy,
  • z powodu stwierdzonej orzeczeniem lekarskim utraty zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy albo niezawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do jej wykonywania.
Wróć do spisu treści