Dofinansowanie wypoczynku z ZFŚS wypłacone po ustaniu zatrudnienia

Z przepisów powszechnych dotyczących ZFŚS nie wynika zaś jakiekolwiek uprawnienie byłych pracowników do korzystania ze środków funduszu.

Świadczenia z ZFŚS są zawsze przyznawane, co oznacza, że żadne ze świadczeń z tego funduszu nie jest wypłacane obligatoryjnie w oparciu o samą tylko ustawę lub regulamin.

  1. Jeżeli przed ustaniem zatrudnienia nastąpiłoby przyznanie świadczenia, to jego wypłata może nastąpić po zakończeniu umowy o pracę.
  2. Jeśli jednak przed rozwiązaniem stosunku pracy nie nastąpiło przyznanie świadczenia, to uznać należy, że były już pracownik nie może domagać się jego przyznania i wypłaty.

Pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę (art. 2 K.p.). Po ustaniu zatrudniania siłą rzeczy dana osoba traci status pracownika.

Z przepisów powszechnych dotyczących ZFŚS nie wynika zaś jakiekolwiek uprawnienie byłych pracowników do korzystania ze środków funduszu. Takie zapisy mogą ewentualnie znajdować się w regulaminie gospodarowania środkami funduszu. Jeżeli ich nie ma, to były pracownik nie może korzystać ze świadczeń ZFŚS, chyba że uzyskał po ustaniu zatrudnienia status emeryta lub rencisty (stał się emerytem lub rencistą tego zakładu pracy, czyli byłaby to ostatnia praca przed przejściem na któreś z tych świadczeń).

Przepisy ustawy o ZFŚS w sposób bardzo ogólny określają zakres możliwych świadczeń z funduszu i sposób ich przyznawania, pozostawiając dookreślenie w tym zakresie regulacjom wprowadzanego obligatoryjnie u pracodawcy regulaminu gospodarowania środkami ZFŚS. Zapisy regulaminu nie mogą jednak pozostawać w sprzeczności z regulacjami ustawy, która nie daje możliwości wprowadzania świadczeń z funduszu mających charakter roszczeniowy.

Ustawa o funduszu świadczeń socjalnych generalnie nie kreuje świadczeń o charakterze roszczeniowym (o takim charakterze jak wynagrodzenie za pracę lub inne świadczenia pracownicze wynikające z prawa płacowego). Wynika to ze specyfiki tych świadczeń, które stają się wymagalne dopiero po ich przyznaniu lub – rzadziej – po spełnieniu warunków do ich otrzymania. Ich rozdział zachodzi według określonej ocennej kwalifikacji, która bierze pod uwagę szereg elementów (przyznanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z funduszu uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej – art. 8 ust. 1 ustawy). Rzadką z reguły jest sytuacja powstania bezpośrednio roszczenia o świadczenie z funduszu socjalnego. Jest tak w przypadku świadczenia urlopowego w rozumieniu ustawy (jednak powód tego świadczenia nie dochodził, a tylko dofinansowania wypoczynku urlopowego), o które pracownik ma bezpośrednie roszczenie do pracodawcy, który nie tworzy funduszu.

– wyrok Sądu Najwyższego z 4 lipca 2007 r. (II PK 25/07)

Samo złożenie wniosku o dofinansowanie wypoczynku nie skutkuje obowiązkiem wypłaty świadczenia. Możliwa jest wypłata świadczenia po zakończeniu zatrudnienia, ale musiałoby zostać przyznane jeszcze w trakcie trwania stosunku pracy. Przyznanie świadczeń socjalnych nie następuje automatycznie. Konieczna jest do niego weryfikacja wniosku, ocena sytuacji socjalnej. Wymaga zatem podjęcia decyzji, która dopiero tworzy roszczenie o wypłatę świadczenia socjalnego.

Można byłoby ewentualnie mówić o możliwości dochodzenia wypłaty przy braku dotrzymania przez pracodawcę (komisję socjalną) terminów ustalonych w regulaminie.